Azadlıq aşiqi keşiş

Tarix: Müəllif: Vahid Qazi

Azadlıq aşiqi keşiş

(Kubalı keşiş Xose Konrado haqda)

Bu, Santyaqo-de-Kuba şəhərinin katolik kilsəsində keşiş Xose Konradonun otağında divardan asılan tablolardan biridi. İlk baxışda burada nə çəkildiyini kəsdirə bilmədim, sonra diqqətlə baxanda gördüm ki, heyvanların buynuzu, həşəratların quyruğu, güllərin ləçəyi də  kommunistlərin oraq-çəki simvolu formasındadı. Fotonu çəkəndə tablolar barədə soruşdum, keşiş sadəcə güldü, cavab vermədi. Demək istəyirdi ki, bildiyin şeyi soruşma!

Kommunist ölkəsində başının üstündə antikommunizt şəkil asan din xadiminə valeh olmuşdum. Ömrümdə onun kimi ağıllı ruhani görməmişəm. Bizim molla və axundlarla müqayisə eləmək günah olardı. Çox savadlıydı. Onu dinlədikcə, qarşımda ölkəsinin taleyi, hakimiyyəti, siyasi müxalifəti, diasporu, ictimai kəsimi barədə əsl vicdan ağrısıyla danışan ziyalı bir vətəndaşın olduğunu duyursan.

Ondan ayrılıb taksiyə minəndə dəftərimə bu qeydləri eləmişdim: “Qəhrəmanlıq iqtidarçı olub müxalifəti söymək, yaxud əksinə, müxalifətçi olub iqtidarı lənətləmək deyil, cəsarətli adam iqtidarda olub iqtidar sahibini, müxalifətçi olub müxalifət liderini tənqid eləməkdən çəkinməyəndir. Ən yaxşısı isə bunların heç birindən olmamaqdır, belədə deyəcəyin sözün sərhədlərini özün cızır, ona özün nəzarət edirsən.”

Beş il sonra Konrado Atanı Polşanın Krakov şəhərində “Demokratiyalar İcması”nin 10-cu ildönümünə həsr olunmuş konfransda Hillari Klintonun əlnidən xüsusi mükafat alarkən bir də gördüm. Və bu nurlu kişini onda anladım. Sən demə, dəfələrlə həbs olunan, hər dəfə də Roma Papasının təkidli tələbiylə azad olunan bu adam sadəcə din xadimi deyil, həm də Kuba kimi diktatura ölkəsində insan hüquqlarının yorulmaz müdafiəçisi, böyük azadlıq mücahidiymiş…

Sözün nifrət çaları

Tarix: Müəllif: Vahid Qazi

Sözün nifrət çaları

Vahid Qazi

Saytlardakı sayğaclar sizi aldatmasın, ən çox oxunan model qız şəkilli yazılar deyil. Belə yazılar oxumaq yox, baxmaq üçün açılır. Ən çox oxunan hökuməti, xüsusən onun zirvəsində qərar tutanların gizlinlərinə işıq tutan yazılardı. Oxucunu şəklin lütü yox, sözün çılpağı cəlb edir. Bu gün “qızıl xırdalasa” belə, çılpaq, yəni müxalif sözdən kənar kəsərli kəlmə yoxdu. Sanki söz yalnız hakimiyyət sahiblərini tənqid hesabına öz qüdrətini saxlayır. Oxumağa davam et →

“Dində vətəndaş yox, insan var”.

Tarix: Müəllif: Vahid Qazi

V.Qazi: “İndi dünya özəyini din təşkil edən imperiyalar yığnağı deyil, milli əsaslara söykənən dövlətlər klubudur”.

– Azərbaycandakı dini tolerantlığı tarixi-mədəni proseslərin, yoxsa islam təfəkkürünün nəticəsi kimi qəbul etmək olar?

 – Tariximizə inansaq, ən böyük dözümsüzlüyü Babək göstərib, İslama qarşı 20 il vuruşub. İslamın özü də “kafir”lərlə dözümlü davranmayıb. Xüsusilə bizim “kafir” olan dövrlərimizdə, “qılınc müsəlmanı” deyilən vaxtlarda. Amma tariximiz başqa dinlərlə müqayisədə öz dininin fərqli təriqətlərinə qarşı daha dözümsüzlük nümunələri ilə zəngindir. Çox qədimlərə getməyək, səmavi dinlərin regiona gəlişindən başlayaq. Qafqazda xristianlığın xəritəsində ən geniş ərazi Albanlara məxsus olub – indiki Şimalı Azərbaycandan xeyli böyük. İndi onun ərazisi Nij boyda kəndə, özü də tamına yox, onun yarısına sığınıb.  Xristianlıq da özündən əvvəlki dini – Zərdüştlüyü sığışdırmışdı. Bir dini sivilizasiya başqa bir dini sivilizasiyaya dözməyib. Xristian Avropası İslama, hətta onun İntibahının kulminasiya dövründə belə (Əndəlus dövləti, Qranada əmirliyi və s. ) dözmədi. Bu hər yerdə belə olub. Bilmirəm, bəlkə belə amansızlığın başqa səbəbləri də var. Bəlkə də bu Allahın bir olmağından qaynaqları, dində təkin bölünməzliyi qəbul olunmur axı.

Bu qədər girişdən sonra da suala birmənalı cavab vermək çətindir. Mənim subyektiv yanaşmam isə cavabı çoğrafi məkanda axtarmağa yönəlib. Bizim coğrafi məkanımız qapalı deyil, açıqdır. “Açıqlıq” bu məkanda yaşayanlara çoxsaylı yenilikləri tez-tez görmək imkanı verib. Karvan yolu kənarında yaşayanla, dağ başında yaşayan adamların yeniliyə münasibəti fərqli olduğu kimi (yeniliyə alışmaq və s.) “açıq məkanda” yaşayan xalqlar da ucqardakılardan yenilik qarşısında daha az heyrətlənəndilər. İkinci nüans isə çoxluğun azlıqdan çəkingən olmamasıdır. Azlıq çoxluğa təhlükə deyil. İslam çoxluğu özünə təhlükə bilmədiyi heç bir başqa dini azlığa dözümsüzlük göstərməyib, əksinə onu qoruyub. Bu gün bizdəki dini zənginlik elə sualda qoyduğunuz hər iki prosesin nəticəsindən qaynaqlanır.  Bizdə istər milli, istərsə də dini tolerantlıq tarixi ənənələrə söykənir. Min illərlə burada yaşayan dini azlığımız da var, son illərdə icmalaşan dini azlıqlarımı da – bunlar da Azərbaycanın dini, mənəvi zənginliyidir. Oxumağa davam et →

Azadlıq qiymətinə foto

Tarix: Müəllif: Vahid Qazi 
                               Ağdam. Fevral 1988

Azadlıq qiymətinə foto

Müstəqilliyə aparan yolun ilk qurbanları Əli və Bəxtiyarın xatirəsinə

Ömrün ayrı-ayrı anlarına güzgü tutan xatirələrimiz kolleksiyaçıların topladığı bahalı əşyalar kimidir. Onları pulumuz, vaxtımız hesabına, bəzən də lap həyatımız bahasına “alıb” xatirələr muzeyinin eksponatına çeviririk. Elə-belə, “müftə” olanı, “nəfə” qalanları daha çoxdur, beləsindən danışmıram.
Oxumağa davam et →

Открытое письмо послу России Василию Истратову

Tarix: Müəllif: Vahid Qazi

Russia_Georgia_conflict_2_by_Latuff2Открытое письмо Вахида Гази послу России Василию Истратову

10 августа 2008 председатель Центра Плюрализма «Инам» Вахид Гази направил открытое письмо послу Российской Федерации в Азербайджане Василию Истратову. Дипломат никак не среагировал на это письмо, но обращение представителя общественного сектора вызвало большой резонанс за границей. В.Гази получил письма поддержки из Косово, Чехии. Обращение послу было опубликовано в Польше на трех языках. Сайт «Медиа форум» передает данное письмо без изменений.

«Медиа форум», 19.08.2008

Господин посол!

Долго думал над тем, кому адресовать это краткое письмо: моим друзьям в России, или же находящимся там общественным деятелям, достойным всякого уважения, а может быть, государственным деятелям России? В конце концов, остановился на Вас. Не будет неуместным обратиться к Вам, как к довольно активному послу, представляющему огромное государство в Азербайджане.

К сожалению, моя полиция не дает мне возможности прочитать это письмо перед Вашим посольством и официально вручить его Вам. По сему, вынужден обратиться к Вам через прессу. Я не являюсь ни государственным чиновником, ни дипломатом. И буду высказывать свои мысли без прикрасы, откровенно и прямо.

Господин посол! С прошлой недели все мы – истинные кавказцы беспокойны. Представляемое Вами государство вновь задумало оккупировать Кавказ. Захват земель Грузии тревожит меня как азербайджанца, так как у меня тоже есть некая «искромсанная» земля, называемое Карабах. А эта оккупация задевает мою гордость как кавказца.

Уже третий раз как Кремлем издается приказ о введении войск в Кавказ. Кремль – это Российская империя, Советский Союз и Российская Федерация. По существу, для меня эти понятия не имеют разницы.

Как вы помните, Россия смогла захватить Кавказ после долгих лет войны. Джавад Хан, Имам Шамиль и тысячи таких моджахедов не помирились с этой оккупацией. И оккупация советов не была легкой. Тысячи людей с оружием в руках ушли в горы и сражались до 40-ых годов. Кавказцы с севера и юга при каждой возможности вставали на освободительную войну. Впрочем, Вы это знаете лучше меня.

Вам и сейчас не легко. Мне не понятно, почему Вы не можете переваривать нашу свободу? Кавказцы любят свободу, потому что они знают ей цену и знают, что она значит. Может быть, это связано с тем, что мы не умеем быть «крепостными» и «пролетариями».  Неужели непонятно, что Вы не смогли победить Кавказ за эти 200 лет? Землю можно захватить, тысячи людей можно уничтожать, но не дух. Вы не сумели и не сумеете победить дух Кавказа. Кавказ можно было покорить любовью и уважением. Вы ошиблись с самого начала, 200 лет назад.

Еще в 1990-м году прошлого века Солженицын назвал Кавказ «тяжелым бременем» России. Этот великий русский мыслитель не зря призывал отпустить эти земли, воспетые Пушкиным, Лермонтовым… Как инородное тело не может жить в теле, так и Кавказ не стал единым организмом с Россией за эти 200 лет. Вы доселе не слушаетесь наставлений русского патриарха 20-го века.

Удержите в руках «марионеточные режимы», формировавшиеся на Кавказе с благословения России еще 5-10 лет, а потом что будет? Не сможете же Вы увести эти земли и тех, которые живут на них, в Сибирь или же в Тайгу? Рано или поздно сами уйдете, как ушли из Центральной и Восточной Европы. Я уверен и уверяю Вас, что народы Кавказа снова будут жить вместе и благоденствовать. Тогда Вас, не помянут добрым словом. Заслужить ненависть легче, чем забыть ее. Мы до сих пор не смогли забыть 9 апреля 1989-го и 20 января 1990-го.

Господин посол!

Не вздумайте покорить нас, дружите с нами. Если Вы измените свою политику на 180 градусов, то увидите, насколько мы дружелюбны, гостеприимны и приветливы. Никто не покинет эти земли. Если вы станете нашими доброжелательными соседями, мы не будем искать себе друзей на краю света.

Не обижайтесь на прямоту слов. Я ведь говорил, что не дипломат.

Ваш доброжелательный сосед,

Вахид Гази

Председатель Центра Плюрализма «Инам»

10.08.08

To Ambassador of the Russian Federation to Azerbaijan

Tarix: Müəllif: Vahid Qazi

To Ambassador of the Russian Federation to Azerbaijan

 His Excellency Vasiliy Istratov!

His Excellency ambassador!

For a long time I thought above that whom to address this brief letter: whether to my friends in Russia, or to public figures living there and worthy every respect and maybe to Russian statesmen? Eventually, I had set my choice on you. It would not be inappropriate to address you, as to quite active ambassador representing the huge state in Azerbaijan.

Unfortunately, my police does not give me an opportunity to read this letter before your embassy and officially to hand it over to you. And so, I am compelled to address you through press. I am not a government official and nor diplomat. And I shall state my thoughts without embellishment, frankly and directly.

His Excellency ambassador! From last week all of us – true Caucasians are anxious. The state represented by you, has conceived to occupy Caucasus anew. Capture of the lands of Georgia disturbs me as an Azerbaijani, because I also have such a “wounded” land as Karabakh. And as a Caucasian this occupation offends my pride.  Oxumağa davam et →

İn the Polish: Śmierć misji ratowniczej – Prezydent Lech Kaczyński

Tarix: Müəllif: Vahid Qazi

Śmierć misji ratowniczej

Vahid Gazi 

Wstrząsnęła mną w zeszłym tygodniu tragedia Kirgistanu, ukochanej przeze mnie ojczyźnie moich licznych przyjaciół. Przyjaciół, którzy niejednokrotnie udowodniali, że dla kraju są gotowi złożyć ofiarę ze swego życia. Byłem świadkiem tego jak one, — bo są to przede wszystkim kobiety –, latami, „przy pomocy igły” przygotowały miejsce dla zasadzenia drzewa wolności. Teraz słyszę trzask ich łamiących się kości, nadziei. Oxumağa davam et →

Размышления о геноциде

Tarix: Müəllif: Vahid Qazi

sahmat

Playing Baseball On The Chessboard. Thoughts About Genocide

Бейсбол на шахматной доске

Размышления о геноциде

 Вахид Гази

Десятилетний сын поздравил меня с «мужским днем» 23 февраля, подарив «крылатую ракету» с острым кончиком и толстым корпусом, которую сделал в школе из бумаги. Длинная лестница внизу ракеты, на которой был нарисован флаг Азербайджана, говорила о ее громадности. И была она похожа на советскую ракету дальнего действия СС-20. А если добавить и эту мерзость, изготавливаемую из урана, она будет называться атомной бомбой. Oxumağa davam et →

Thoughts About Genocide

Tarix: Müəllif: Vahid Qazi

quba_mezarliqi_soyqrim_ermeni

The mass grave (Guba, Azerbaijan)

Playing Baseball On The Chessboard

Thoughts About Genocide

  By Vahid Qazi

My 10-year-old son congratulated me on 23 February, what’s known as ‘Men’s Day’, and gave me a ‘cruise missile’ he had made out of paper in school. The side of the missile was decorated with an Azerbaijani flag, and had a long staircase at the bottom. It resembled the Soviet long-range missile SS-20. When uranium is added to it, the missile can become a nuclear bomb.

Although I accepted the present, I told my son that 23 February marked the establishment of the Soviet Army which put an end to Azerbaijan’s independence in 1920, committed a massacre in Baku in January 1990, and helped the Armenians occupy Karabakh. In other words, the day marks the establishment of an army that was alien and hostile towards Azerbaijan. I asked my son to object to his teacher on my behalf over this long forgotten ‘holiday’.

Then I asked why had he decided to make a missile. Here is our conversation verbatim. Oxumağa davam et →

Наше соглашение

Tarix: Müəllif: Vahid Qazi

Наше соглашение

посол США или еще кто-то поможет его достичь…

Вахид ГАЗИ

Предложение посла США в Азербайджане Рино Харниша о заключении соглашения между правительством и оппозицией создало бесценную возможность дать реальную оценку общественному, политическому и морально-психологическому климату в стране, определить, на какие ценности мы ориентированы. Если я не ошибаюсь, за последние 13 лет, прошедшие со времени установления официальных отношений с США, это предложение является совершенно новым по сути и форме дипломатических стремлений, по крайней мере, я не помню, чтобы вообще когда-то такая инициатива звучала. Это предложение породило на нашей земле, просыпающейся от зимней спячки, настоящие новые весенние надежды, всплеск оптимизма и душевный подъем…  Oxumağa davam et →