“İmitasiya müasir Azərbaycanda

həyat normasıdır”  

Mənim isə belə qabiliyyətim yox idi.

– Sizi ölkədə ancaq yeni kitabınızı təqdim edəndə görmək olur. Qalan zamanlar Azərbaycandan kənarda yaşadığınızı bilirik. Avropadan Azərbaycan sizə necə görünür?

– Uzaqda olan hər şey adama sirli-maraqlı gəlir. Bunu adamlara da, əşya, yaxud başqa şeylərə də aid eləmək olar. Cismini götürüb çox uzaqlara gedə bilərsən, amma fikrin-zikrin sənlə gəlməyibsə, demək, heç getməmisən, elə ordasan. Vətənə kənardan baxmaq hələ təmas qura bilmədiyin sevdiyin qıza bəslənən duyğular kimidi, əlin çatmasa da bütün ruhunla cazibəsindəsən.

– Azərbaycanda olan dostlarınız, alışdığınız insanlar üçün darıxmırsız?

– Əlbəttə, darıxıram. Dostlar üçün, adamlar üçün darıxıram. Fəxri Uğurlunun “Vətənim adamlar” adlı gözəl bir yazısı vardı. Vətən nədi? Vətən elə adamlardı da. Kəndinizi, şəhərinizi illər boyu gördüyünüz adamlarsız təsəvvür edin. Sadəcə dağ, daş, meşə, dəniz deyil vətən. Vətən oradakı sənə doğma adamlarla vətəndi. Krım-tatar dostum var, danışırdı ki, sovet vaxtı xəlvətcə Krıma gedibmiş. Bilirsiniz, 1944-cü ildə onları sürgün eləmişdilər. 1956-cı ildə başqa xalqlara geri qayıtmağa icazə versələr də, qanun tatarlara şamil edilmədi. Onlar 1988-ci ilədək yurd üzünə həsrət qaldılar, Krıma getmək qadağan idi. Deyirdi ki, evimizdə, məhləmizdə yad adamları gördüm, küçəmizi, şəhərimizi gəzdim. Hər şey mənə yad gəldi. Fəxri də Laçındakı boş kəndlərinə girəndə həmin hisləri yaşamışdı.

Mən də konkret adamlar üçün darıxıram.

– Ordan Azərbaycandakı ədəbi mühit sizə uzaq bir ada kimi görünür, yoxsa facebook və telefon əlaqələri dost dediyiniz yazarları, ümumən ədəbiyyatı sizə yaxınlaşdırıb?

– İnternet son 20 ilin ən böyük möcüzəsidir. O hər uzağı yaxınlaşdırır, əlçazmaz bir şey qoymur qala. Mən də onun imkanlarından yararlanıram. Burda “Toplum” jurnalının üç sayını nəşrə hazırladım. Müəllifləri tapmaq, sifariş vermək, materiallar, şəkillər toplamaq, korrektora, dizaynerə göndərmək, mətbəəyə yollamaq su içmək kimi asan idi. Bir sözlə, jurnalı İsveçin balaca bir kəndində hazırlayıb, Bakıda nəşrə verdim. Dediyim odu ki, könlüm istəyən adama əlim çatır.

– Sizcə, Azərbaycan ədəbiyyatı müasir dövrdə necə təsəvvür yaradır?

– Azərbaycan ədəbiyyatı yeni dövrə qədəm qoyur. Müstəqillik təlatümündən sonra yaranmış durğunluq indi bitən kimi görünür, bir az tərpəniş duyulur. Bunu da edən gənclərdi. Bu gün ədəbi havanı gənc yazarlar yaradır, ədəbi “qımıldanma” var. Keyfiyyət başqa sualın mövzusudu. Yeni yaranan mərhələ ortaya nə qoyacaq, bunu zaman göstərər.

– Sizin ard-arda çap olunan kitablarınız xeyli sayda oxucu marağına səbəb olub. Oxucular sizdən yeni bir kitab gözləsinmi?

– Burda olduğum müddətdə yazdıqlarım bir kitab həcmindədir. Bəlkə, nə vaxtsa, məsələn, şərti adı “Qərib Azərbaycan” olmaqla, bir kitab nəşr etdirərəm. Amma ayrıca bir əsər üzərində işləyirəm, qorxuram roman deyəm, bəlkə, povest həcmində oldu. Onu bir nəfəsə yaza bilmədim. Beş ildi yazıram. Ovqat “çarx”ına bağlıdır, çarxın dişi bir də həmin ovqatın “çuxur”una düşsə bitirəsiyəm.

– Ovqatınız belə gecmi köklənir o əsərə?

– Beş ildə yeddi-səkkiz dəfə köklənə bilmişəm. Bir də qayıda bilsəm, bitirəcəm, bir şey qalmayıb.

– Kitablarınızdan biri indi Milli Kitab Mükafatının onluğunda özünə yer alıb. Ümumiyyətlə, bu müsabiqə və onun fəaliyyətini necə qiymətləndirirsiz? Oxumağa davam et →

Vahid Qazi: “Qısa siyahı”dakı əsərlərin heç birini oxumamışam”

Modern.az MKM-in “onluğ”unda yer almış son  müəllifi təqdim edir. Budəfəki müsahib “Çamayra. Kuba dəftəri” əsəri ilə “qısa siyahı”ya düşən Vahid Qazidir.

– MKM-də üçlüyə düşmək şanslarınız nə qədərdir? Hansı yazarları qalib adına daha real namizəd hesab edirsiz?

– Öz fikrim bir yana, xeyli sayda ciddi ədəbiyyat adamının rəyi kitabımın bu müsabiqədə babat bir yer tuta biləcəyinə məndə inam yaradıb. Namizədlər arasında şəxsən tanıdıqlarım var. Təəssüf ki, heç birinin əsərini oxuya bilməmişəm. Ona görə də bir söz deyə bilmərəm.

– Ekspertlərin tərtib etdiyi siyahı sizi qane edir?

– Ekspertlər ölkənin ciddi ədəbiyyat biliciləridirlər. Müasir təfəkkürə malikdirlər. Müsabiqədən kənarda qaldıqları üçün etiraz edənlərə verdikləri cavablar ekspertlərin yüksək səviyyəsini bir daha ortalığa qoydu. Onlar mənim kitabımı seçməsəydilər, belə barələrində fikrim dəyişməzdi. Onlara etimadım olduğundan siyahılarına da etibar edirəm.

– Qarşısında “milli” sözü olan müsabiqədə rus dilli əsərlərin iştirakına necə baxırsız?

– “Milli” sözünü çoxumuz səhv anlayırıq. Elə bilirik ki, bu, yalnız Azərbaycanın türk dili arealı çərçivəsində olanlardır. Bəs burada yaşayıb başqa dildə danışanlar, yazanlar Azərbaycanın milli arealından xaricdədirlər? Nizami farsca yazıb, onda milli şairimiz deyil? Fikrimcə, müsabiqənin adı Milli Kitab Müsabiqəsidirsə, burda janrından asılı olmadan Azərbaycana aidiyyatı olan hər bir kitab iştirak edə və bu müsabiqəyə ölkədə yaşayan hər bir xalqın dilində kitab təqdim oluna bilər. Əks təqdirdə ya müsabiqənin adı dəyişilməlidir, ya da başqa yönlü müsabiqələr keçirilməlidir. Məsələn, Milli Roman Müsabiqəsi, yaxud Azərbaycandilli Kitab Müsabiqəsi və s.

– Sizcə, MKM-ə kitabın yox, elektron versiyaların təqdim olunması müsabiqənin ciddiliyinə zərər vurmur ki?

– Bəlkə əsər hələ nəşr olunmayıb, əlyazma şəklindədir. Fikrimcə, bunun elə bir fərqi yoxdur.

– Müsabiqənin qaydalarında nəyi dəyişmək istərdiz?

– Bilmirəm nəyi dəyişmək yaxşı olardı, amma istərdim ki, bizdə bir millət olaraq, seçki mədəniyyəti formalaşsın. Seçki qaydalarını, seçim mexanizmini bilə-bilə, seçən adamları tanıya-tanıya iştirak edib sonra dəbbələmək ümumi inamsızlıq yaradır. Bu hal siyasi statuslu seçkilərdən tutmuş ədəbiyyat müsabiqələrinədək hamısına aiddir.

Hər yazı müəllifi üçün bala anasına əziz olan qədər doğmadır. Heç balasını çirkin bilən ana görmüsünüzmü? Hər yazıçıya da yazdığı əsər bala kimi göyçək görünür. Amma əsl qiyməti ekspertlər verir. Odur ki, ekspertlərə inanıb əsər təqdim edilirsə, onların rəyinə də hörmət olunmalıdır.

Elmin Nuri

 11.04.13