Клятва Мустафы Джемилева

Mustafa Cemilov

Клятва Мустафы Джемилева

Я посмотрел интервью лидера крымских татар Мустафы Джемилева телеканалу «Дождь» после того, как тот провел телефонную беседу с Владимиром Путиным в Москве. Интервью напомнило мне его последнее слово, сказанное на одном из очередных судебных процессов в Ташкенте 30 лет тому назад. Это последнее слово, которое я помнил чуть ли не наизусть, мы в свое время перевели на азербайджанский и опубликовали в журнале III Sektor.

Ничего не изменилось, во время беседы с Путиным Мустафа ага противопоставил насилию и жестокости свои принципы, убеждения, честь и достоинство.

Нет, я не в том возрасте, чтобы становиться чьим-либо фанатиком, в особенности фанатиком политика. Думаю так по меньшей мере потому, что за последние 25 лет становился свидетелем, а порой и участником многих исторических событий в Азербайджане и за его пределами, имел возможность наблюдать вблизи многих известных политиков. Так что, смело признаюсь, второго такого человека, верного своим жизненным принципам, политической чести, национальным, и в то же время общечеловеческим ценностям, среди знакомых до сих пор политиков я не встречал.

В то время, когда один из наших политических лидеров говорил о том как водрузил в Китае флаг, а мы при этом теряли Карабах, другой – говорил о спасении народа, а сам, по сути, превратил народ в бесправную массу, Мустафа Джемилев занимался более реальными делами: он искал пути возвращения своего народа на историческую родину. Убедил людей в том, что надо вернуться на родину, вел переговоры с руководителями Узбекистана и Украины по поводу помощи переселению семей, без устали уговаривал руководство Крыма, чтобы те хотя бы не мешали строить лачуги да хибары, озвучил проблемы народа в ООН и других международных организациях.

Сложно представить не правовую сторону переселения тысяч семей из одной страны в другую, но материальную и физическую тяжесть преодоления пути, тянущегося тысячи и тысячи километров. К тому же на родине их никто не встречал с распростертыми объятиями. Лачуги, с таким трудом возведенные крымскими татарами за одну ночь, сметали начисто бульдозерами, но наутро местная власть обнаруживала на руинах новые постройки. В ту пору органы спецслужб записали тайно на пленку рукопашные драки крымских татар с теми, кто разрушал их дома, сожжение тракторов, акции протеста. Впоследствии активисты из числа крымских татар каким-то образом заполучили те самые записи. Каждый, кто видел эти записи, изумлялся их отваге и мужеству.

Вот таким образом народ строил себе дома, закладывал деревни и поселки на исторической родине. Они хотели лишь одного: не помощи правительства, а его невмешательства. Благодаря этой несгибаемой воле численность крымских татар на полуострове поднялась от 0 до 12 процентов, они стали с общественно-политической точки зрения самой организованной общиной на территории бывшего СССР.

***

Впервые с Мустафа агой я встретился в летом 1994-го года на Съезде Тюркской Молодежи мира, состоявшемся в Бахчисарае. Тогда принимающей стороной были крымские татары, часть которых вернулась на родину недавно. Простота, заботливость, теплый юмор в скором времени сделали Мустафу Джемилева всеобщим любимцем. Когда спустя несколько лет я участвовал в качестве гостя на Съезде Меджлиса Крымских татар и слышал ответы Джемилева как председателя Меджлиса на критику, упреки, претензии членов общины, то был очарован демократической атмосферой, атмосферой свободы мнений, созданной этим политическим деятелем, национальным лидером, отсидевшим 15 лет в советских лагерях, а также его широким мировоззрением, интеллектом и в то же время искренностью.

Впоследствии мы встречались с ним и в Крыму и в Киеве. В 2003-м году мы пригласили его на встречу Международной Сети Центров Плюрализма, состоявшуюся в Баку. Баку он видел впервые, он приехал с большим воодушевлением, будто к себе на родину.

***

Более-менее интересующиеся политической историей знакомы с историческим отношением России к крымским татарам. Многовековая политика России по отношению к Крымскому ханству подытожилась 18 мая 1944-го года ссылкой выжившего после всех уронов местного населения. В ту страшную ночь последние 200 тысяч крымских татар были высланы из родных краев,cemilov saxarov где некогда их проживало 7 миллионов, в Узбекистан и другие места. Тогда Мустафе аге шел всего лишь год.

Его сестра Дилара Сеитвалиева гостила у нас в Баку. Когда она рассказала моей матери об ужасах, приключившихся с ее семьей, моя мать, вкусившая горечь изгнания, горечь беженской жизни, сказала со слезами на глазах: «Ваши страдания ужаснее наших!».

Я обошел Крым, можно сказать, вершок за вершком, глядел глазами своих друзей – крымских татар на следы их былой жизни, стертые поначалу царизмом, а затем советской властью. Я гостил во многих здешних семьях и интересовался обычаями, оказавшимися мне близкими и родными. Я слушал рассказы о годах изгнания, слушал песни, и эти слова казались мне одним из диалектов азербайджанского языка.

Одна пожилая женщина, продавшая свой дом в бакинском поселке Хырдалан и вернувшаяся в Бахчисарай, рассказывала: «Нас затолкали в товарные составы, многие были в ночных пижамах, даже одеться по-человечески не дали. Поезд всё шел и шел, многие дни. Моя младшая сестра изнывала от жажды. Мать перерезала себе вену и поднесла к губам сестры, а малышка пила эту кровь вместо воды. Бедняжка умерла прямо в вагоне. На каждой станции военные проверяли эшелон, выволакивали из вагонов умерших. Так же поступили и с телом моей сестры. Она долгие годы снилась мне каждую ночь». Oxumağa davam et

Yolda qa(o)lan yolçuluqlar

images

Yolda qa(o)lan yolçuluqlar

 “Namizədlər” silsiləsindən 4-cü yazı

Mətbəxdəki sobanın dəmir tutacağında bərq vuran gün işığı gözümə qəfil düşdü. Şüa telləri mətbəxlə günkeçirməz pərdəsini çəkib filmə baxdığım qaranlıq otağın arasındakı dəhlizi yarıb qapının barmaq eni boyda açıq yerindən ox kimi gəldi.

İynəgözü şüalıq canıyla otaq boyda qaranlığı nura boyamaq istədi. Oxumağa davam et

Şərm-həyanın qiyməti

header_image_how-to-overcome-shyness-around-men-fustany-living

Şərm-həyanın qiyməti

Qəribə millətik. Görəsən adamını bizim qədər dilemmalar, seçimlər qarşısında qalmağa məcbur edən ikinci bir toplum varmı, üzü o yandan bəri bu gen dünyada?!

“Hünərli olmaq”la “həyalı qalmaq” arasındakı dilemmadan danışıram. Belə ağır seçim basqısına adammı tab gətirər?

Abrını qorumaq istəsən, pıçhapıç düşər – “Qorxur”. Qorxmayıb danışarsan, yazarsan, deyərlər: “Abrını qoru, həyanı əldən vermə!”

Nə edəsən ki, hər ikisini saxlaya biləsən? Bax, bu sualın cavabı yaşadığın cəmiyyətə bağlıdır.

Abırlı adamların qorxmadan danışa bildiyi cəmiyyətdi – yaxşı cəmiyyət!

“Abrını qoru!” sözünü başa düşürəm, amma xoşum gəlmir “abrına qısıl” söhbətindən. “Qısılmaq” sözü “əyilmək”, “büzüşmək”, “qatlanmaq” sözlərini də ehtiva edir. Necə yəni, “abrına qısıl”? Yəni nə? Əyil? Büzüş? Qatlan?

İnsan üzünün şərm-həyası nə deməkdir? Abır-həya necə olur? Alınırmı? Satılırmı?

Abırın, həyanın ən qiymətli dəyər olduğu yerdi –  yaxşı cəmiyyət!

Abır-həyanın bir parça çörəyə, iş yerinə, medala, qranta, mükafata satıldığı yerdi –  pis cəmiyyət.

Abır vicdandan sonra ən qiymətli dəyəridi insanın.

İnsan üzündəki şərm-həyanın qiyməti neçəyədi? Bax, bunlardan danışmaq istəyirəm.

Uzağa getməyəcəm “Çöl Qala” povestindəki bir pritça cavabdı sualıma.

“Çöl Qala”dan oxuyaq:

“Bir gün varlı bir tacir dükanı qarşısında oturubmuş. Çarşablı bir qadın ona yaxınlaşıb əl açır. Tacir pul kisəsini çıxarıb qadına bir mis sikkə uzadır. Pulu dilənçinin ovcuna qoyanda çarşab qadının başından düşür, üzü görünür. Tacir gördüyü gözəlliyə heyran qalır. Ona əl açan Ay parçası bir qızmış. Qız cəld çarşabını başına çəkib çaparaq aralanır. Onların bir anda toqquşan baxışları tacirin ürəyinə vəlvələ salır, qığılcım alova dönür, vulkan kimi püskürür. O, itaətkar qul kimi qızın arxasına düşüb gedir.

Belə bir gözəlin dilənməsində sirr olmamış deyil! Yol boyu ürəyində boy verən dəli ehtiras marağa qarışır. Bir xeyli küçə keçir, tin dönürlər. Sonunda qız böyük bir imarətə girir. Tacir marağından elə bil bu andaca çatlayacaqdı. Tərəddüd etmədən imarətin darvazasını döyür.

Onu içəri alıb bir otağa gətirirlər. Çox keçmir, evin sahibi gəlir. Tacir görür ki, bu, çox varlı bir qaraçıdı. Salamdan sonra tacir başına gələni ev sahibinə danışır. O qızı xəbər alır, bu sirri açmasını xahiş edir. Öyrənir ki, o, ev sahibinin qızıdı. Tacir qızı almaq istədiyini, nə qədər lazımsa pul verəcəyini söyləyir. Ev sahibi razılaşmır.

Ordan havalı ayrılan tacir özünə yer tapmır. Qızı başından çıxara bilmir. Ona dəli bir eşqlə aşiq olur. Səhəri yenə qızgilə gedir, o biri gün yenə. Amma varlı qaraçını razı salmaq mümkün olmur.

Tacirin inadından dönmədiyini görən qaraçı axırda bir şərtlə qızı ona verə biləcəyini deyir: “Sabah obaşdan şəhər darvazası ağzına çıxarsan, bütün günü dilənərsən, gün boyu yığdığın pulu axşam gətirərsən, qızı sənə verərəm”.

Tacir eşitdiklərinə inanmır: “Mən sənə kisə-kisə qızıl verərəm, qara qəpikləri neyləyirsən?”

Qaraçı deyir: “Mənə sənin gətirəcəyin qara qəpiklər lazımdı”.

Tacir yenə ordan kor-peşman ayrılır. Şəhər əhlinin tanıyıb ehtiram elədiyi bir adam indi küçəyə çıxıb necə dilənsin?

Bütün gecəni yata bilmir…

Səhər tezdən şəhərin darvazaları açılanda üzü-başı bağlı tacir qala divarları dibində oturub şəhərə girən karvan əhlinə əl uzadırdı. Keçənlər bu qəribə dilənçinin ovcuna pul basırdılar.

Axşam tacir diləndiyi pulları da götürüb qaraçının yanına gəlir, ona bir kisə qara qəpik uzadır. Qaraçı pulu alıb deyir: “Mən hardan bilim ki, sən bu pulları dilənmisən?” Tacir deyir: “Dilənmişəm! Bütün günü şəhər darvazasının ağzında oturmuşam”.

Qaraçı onu sınayıcı baxışlarla süzür: “Yaxşı, baxarıq! De görüm, ovcuna ilk qəpik qoyulanda hansı duyğuları keçirdin? Nə oldu?” Tacir başını aşağı dikib dərin fikrə gedir. Sonra baxışlarını pud daşı kimi qaldırıb bu sözləri deyir: “İlk qəpiyi mənə elə mən yaşda bir tacir verdi. Pulu ovcuma basanda canımdan üşütmə keçdi. Gözüm qaraldı, bədənimi soyuq tər basdı. Alnımda sıralanmış tər dənələri üzümə axdı. Bir-iki dəfə də tərlədim, sonra daha belə olmadı”.

Qaraçı qalxıb əlini tacirin çiyninə qoyur:

– Düz deyirsən, pulları dilənmisən. Qızı verirəm!

– Səni anlamıram. Qızı əvvəldən niyə vermədin ki, bu qara qəpiklərdimi onun dəyəri?

-Yox, mənim qızımı heç bir qızıl pul əvəz eləməz. Onu yalnız dəlicəsinə sevən birinə verəcəyimi əhd eləmişdim. Mənə sənin qızılların lazım deyil. Mən səndə daha qiymətli olanı aldım. İnsanda ən dəyərli şey üzünün həyasıdır. Ovcuna pul basılan anda səndən çıxan o soyuq tər sənin şərm-həyan idi. Mən səndən onu aldım”.

Bəs sənin üzündə şərm-həya varmı? Varsa, neçəyədir?

Vahid Qazi

30 oktyabr 2015

Kungsmarken, İsveç

Dərc olundu: lent.az, novator.az

Sahib Məmmədova vida sözü

Sahib Məmmədov

Sahib Məmmədova vida sözü

Dağılma a dünya, Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyətini qəbrə gömən Sahib Məmmədov məni satqınlıqda ittiham edib. Özü də kimlərə? Ermənilərə! Məni ha!

Ölkənin beş-on babat QHT-sinin də fatihəsini verəndən sonra “Zəngin Azərbaycan Uğrunda” sayaq QHT ləşkərini yüzbaşlı xanım əjdahalarla birgə üstümə sürüb.

O günü qafqazinfo.az saytında dərc olunan “Bizi əmmamə kölgəsinə soxmayın!” yazısından sonra bir ildi yatan şər-şəbədə vulkanı yenə püskürüb. Adama elə gəlib ki, siyasi islamın at oynatdığı vətəndə baş verənlər haqda mən yaza, narahatlığımı dilimə gətirə bilmərəm, guya bu yazı “Avropada oturub vətəndəkilərə dərs demək”miş.

Amma bilirdim ki, ağrısı tək bu deyil, hələ ötən il feysbukda yazdığı bir təhqiramiz statusa bağlıdır.

Məni yazmağa özü vadar elədi. Bir-bir deyim, siz də bilin.

Söz vaxtına çəkər. Düz iki il əvvəl bu gün, yəni 2013-cü ilin 29 oktyabrında bloqumda “Xaçaturyanın qələbə süitası” adlı məqalə yerləşdirdim. Sonra bu yazı ölkənin bir xeyli aparıcı qəzet və saytlarında dərc olundu. Yazıda Sahib bəyin iddia elədiyi kimi “öz xalqımı aşağılayaraq erməniləri özlüyümdə yüksəltməmişəm”.

Bunları yazmışam: “Adını çəkdiyim (və çəkmədiyim, heç mövcudluğundan xəbərim belə olmayanları demirəm) bu şəxslərin hər biri ona görə uğur qazanıb özünü və xalqını dünyaya tanıda və sevdirə bildilər ki, arxalarında toplumun dəstəyini, kürəklərində neçə erməni əlini duydular. Özləri də yıxılanın əlinə əl, qalxanın ayağına çiyin uzatdılar. Elmdə, siyasətdə, incəsənətdə, idmanda, hərbdə – hər yerdə birinin uğuruna beşi yol açdı. Qabağa keçənə ağız büzmədilər, şəbədə qoşmadılar, ayağından tutub dartmadılar, şərləmədilər, donos yazmadılar, yolu ağzında quyu qazmadılar…”

O qədər adamdan aldığım xoş replikalar öz yerində, sən demə, bu yazı da neçə vaxtdı “Бейсбол на шахматной доске. Размышления о геноциде” yazısına, “Агдам – Кавказская Хиросима” filminə və başqa bu sayaq işlərə görə məni “ermənifob” adlandırıb güdən Ermənistan kəşfiyyat-mətbuatının gözündən yayınmayıbmış. Güddüklərini Qarabağ mövzusunda bloquma qoyduğum hər yazıya Ermənistandan girişlərin statistikasından bilirəm.

Panorama.am saytı məqaləni konteksdən çıxarıb guya qafqazinfo.az saytına yazdığım açıq məktubmuş kimi tərcümə edərək, əlbəttə, öz istəklərinə uyğun informasiya kələyi ilə, seçmə sitatlarla yayıbmış. Bundan təxminən üç-dörd ay sonra araşdırmaçı dostum Zaur Əliyev feysbukda mənə “Müəllim, bundan xəbərin var?” yazıb link atanda xəbər tutdum. Sonra rusca o yazını axtarışa verdim. Nəticəyə heyrət elədim. Sahib bəy mənlə əlləşən vaxtı 50-60 rus-erməni saytı onu çevik yayıbmış.

Mənbə kimi panorama.az saytına yazını icazəm olmadan, özü də təhrif və konteksdən çıxarılaraq yayıldığına etirazımı bildirdim. Yuxarıda adını çəkdiyim yazı və filmi də sayta qoymalarını tələb elədim. Təbii ki, əməl etmədilər.

Bir il sonra yazıdan xəbər tutan Sahib Məmmədov tələsinə şikarı düşən ovçu kimi sevincək olub. Özünü hazırlıqlı, ağıllı sayan dostum özünü erməni tələsinə salıb. Uzun illərdi məni yaxşı tanıyan Sahib bəy dərhal o saytda yazılanlara qoşulub şərh yazmaq, mövqe qoymaq əvəzinə, mənə yazıb əsl səbəbi soruşmaq yerinə əleyhimə şaiyə yaymağa başlayıb: “Vahid ermənilərə satılıb”.

Qabağına çıxana muştuluq xəbəri kimi deyib, hamıya, dostlardan tutmuş, tanış-bilişə, yoldan keçənəcən.

Və beləcə, bir gün təsadüfən feysbukda Sahib bəyin təhqir dolu statusunu oxudum. Əlbəttə, şoka düşdüm. Uzun illərdi tanıdığım adam məni ağır ittiham edir və söyürdü. Xeyli izahdan sonra anladığını düşündüm, statusu sildi. Xahiş elədim ki, mənim üstümə gəlməkdənsə, yutubda 100 minəcən adamın baxdığı, QHT Şurasının “ilin ən uğurlu layihəsi” elan elədiyi layihə çərçivəsində rus, ingilis, alman dillərində hazırladığım o filmin aşağısındakı erməni şərhlərinə cavab yazsın, QHT-ləri də cəlb eləsin, döyüşü mənlə feysbukda yox, ermənilərlə söz davasında aparsın.

Elə bilirdim, ona olanları anlada bilmişəm. Anlamaq istəməyəndə adam “anlamır”.

Dünən təzədən 3-5 min manat qranta görə ləbbeyk deyən vətənşüvən qhtçiləri üstümə töküb. İkrahdoğuran yalançı patriotçuluq, pafoslu vətən sevgisini çirkab kimi üst-başıma sıçradıb. Ənənəvi kampaniya başlatmaq istəyib bəlkə də.

Amma keçməz! Mənim erməniyə satıldığımı deyən adamda vicdan heç, onu demirəm, o bilmərrə yoxdu onda, gərək ağıl da olsun!

Bu bir ildə barmaq tərpətməyən, nə erməni saytındakı yazıya, nə də yutubdakı filmə bir dənə də şərh yazmayan ictimai xadim statuslu məmurun məni ittiham eləməyə haqqı çatmaz!

Ondan umacaq və gözləntim yoxdu. Davam eləsin! Vətəndaş cəmiyytətini öldürüb üstündə “şellənən” (ifadə onundur, o, vətəndə əzab içində cəhalətlə vuruşub, demokratiya davası edəndə mən Avropada şellənirmişəm) birindən artıq nə gözləyə bilərəm ki?!

Bir də ki, uzaq 1992-ci ildə Yasamal rayonunun icra başçısı kimi mənə müsahibə verən, 1993-cü ildə prezident aparatında mənimlə qiyamın acı günlərini yaşayan Sahib Məmmədov çoxdan ölüb, bu kimdirsə, mənə yad bir adamdır!

Mənlik bu qədər!

Vahid Qazi

29 oktyabr 2015

P.S. Bir neçə ümumi dostumuzun “Problemi var, xəstədir, dərinə getmə” sözünü ürək ağrısıyla oxuyub, bu yazıyla Sahib bəylə hər dürlü ünsiyyətə son qoyuram. Allah ona kömək olsun!

P.P.S. musavat.com saytı səhəri gün bu adamın sərsəm şər-şəbədəsini “cavab haqqı” imiş deyə dərc edib. S. Məmmədovun dedikləri mənə maraqlı deyil, çoxdan izahı verilmiş söhbətləri qəsdən təzə kimi təqdim edir, qərəzlidi qanına, iliyinəcən. Maraqlı gələn o oldu ki, yaxın bildiyim, illərdi yazılarımla çıxış etdiyim bir qəzet bunu xəbər lentində gözə girən al qırmızı rəngli parlaq şriftlə verib mənim yazımdan 2 dəfə çox oxudub. Özü də mənim yazıma keçid qoymayıb ki, xəbərsiz oxucu hər iki münasibətdən agah olsun. “Cavab haqqı” belə olmur, bəylər! 13.11.15

Dərc olundu: musavat.com, teref.info

Dostum prezident olsa…

cosmos-man

Dostum prezident olsa…

“Namizədlər” silsiləsindən 3-cü yazı

Virtual kosmosun başqa şəbəkə-planetlərindən sən deyən elə də xəbərim yoxdu. Tanıdığım insanların xarakter və düşüncələrini, hadisə və şəxslərə münasibətini analiz eləməyə imkan verən feysbuk aləmidi.

Burada nəinki tək-tək adamların, bütöv xalqın, toplumun belə ovqatını, sosial-mənəvi durumunu duya, nəylə, hansı duyğularla yaşadığını hiss edə bilərsən. Bunu mənim kimi sıradan bir feysbukçu bacarırsa, görün xüsusi tədqiqat idarələrinin analitikləri nələri görür, bilir, öyrənirlər!

Toplumların ovqatından söz saldım, təkcə bir nümunə deyəcəm. Məsələn, isveçlilərlə azərbaycanlıların virtual cəmiyyətləri arasındakı fərq elə onların real həyatlarındakı fərq qədərdi. Biz virtual, onlarsa real həyata ciddi yanaşır.

Mövzudan qırağa çıxaram deyə mətləbdən uzaqlaşmayım. Vaxtilə “Facebook ölkəsi”ndə ətraflı yazmışam fikirlərimi.

Əslində bir demokrat dostumdan danışmaq istəyirəm. Demokrat dostların sayı çoxdu, burda birindən bəhs edəcəm. Mənim demokrat olmayan dostlarım da az deyil, amma onlar başqa yazının mövzusudular.

Dostum qlobal şəbəkədə fəaldı, yaxşı yazılar, şərhlər yazır, fikirlər bölüşür. Mövqeyini bəyənirəm. Bəşər adamıdı – tək vətəndə yox, dünyanın o başında olanlara da həssasdı, biganələrdən deyil.

Xətrini istədiyim bu dostumda bir neçə ildi “soyuqluq” hiss edirəm. Hələ ötən il vətəndaş cəmiyyətinə total hücumun “razqar” vaxtı yazdığım “Vətəndaş cəmiyyətini kim öldürdü?” adlı yazını ərinməyib demokrat dostumun poçtuna göndərdim ki, oxusun görüm, bölüşürmü fikirlərimi! “Oxuyaram” yazsa da, oxuduğunu yazmadı. Amma oxumuşdu, buna qəti şübhəm yox idi.

Anladığım qədər yazı bir çox ictimai-siyasi, mətbu və QHT cığırdaşlarım kimi onun da əhvalını pozub, ağrıdıb. Bilirəm, hamımıza güzgü tutan yazıydı. Yazanda mənə də ağır gəlmişdi.

Müsəlmanın “o gün”lərinin birində bir yazısına şərh yolladım. Cavab verməyəndə incidiyinə şəkk-şübhəm qalmadı.

O vaxtdan düşünürdüm, bu incikliyin səbəbi nədi belə?! Axı mənim qəlbqıran, könülsındıran vərdişim yoxdu!

Nəhayət “o gün” bildim! Virtual dünyanın tanrılarından olan möhtərəm Mark əfəndi neçə il öncəki statusumu xatırladanda yadıma düşdü!

Sən demə, demokrat dostum seçki zamanı öz namizədliyini irəli sürübmüş. O vaxt bu xəbəri oxuyanda əlim dinc durmayıb, zarafata salıb bir atmacalı status yazıbmışam.

Atmacanın canı ilin-zamanın bu çağında onun prezidentliyə namizədliyini irəli sürməsində deyildi. Ondan yaxşı namizədmi olacaq, Hafiz Hacıyevin də namizəd olduğu məmləkətdə?! Elə-belə, yüngülcə ərkyana ironiya vardı.

Kiminsə məndən inciməsini istəmərəm, qəlbə dəyməyi də ən ağır günahlardan bilirəm. Amma Söz bütün günahlardan ağırdı, yerində deməsən, sənin özünü incidər.

Məndən küsmüş birini görəndə pis oluram, qəlbim sızıldayır, özümü günahkar sayır, qınayıram.

Amma dediyim ayrı şeydi. Dediyim odu ki, siyasi lider, dövlət başçısı, partiya rəhbəri və bu qəbildən hər kəs gərək kinli olmasın. Demokratik dəyərləri bölüşən adam isə heç olmasın! Kinlidisə, bu işə girişməsin!

Böyük qəlblərdə xırda duyğular olmaz!

Kin virusdu, sağalmayan xəstəlikdi. Bəşəriyyət dərmanı olmayan bugünün ən dəhşətli xəstəliklərinə də çarə tapacaq. Amma insanlıq son gününədək içindəki kini məhv edə bilməyəcək.

Bizim kimi adi yazı-pozu adamının kini keçilər, uzaq başı acıqlı bir yazı yazarıq. Amma ölkəyə, siyasi hərəkata başçılıq eləyənin kini bütöv xalqa yoluxar.

Elə kinli liderlərin güdazına getmədikmi?! Tariximizdə nə qədər nümunələr var.

İndi düşünürəm, nə vaxtsa, hansı ovqatdasa yazdığım, unutduğum belə, amma sən demə virtual kosmosun öz ənginliyində qoruyub saxladığı atmaca bir sözü yaddaşına və qəlbinə həkk edən demokrat dostum prezident olsaydı görən neylərdi? Doğrudan, məni tutdurardı? Didərgin saldırardı? Əzizlərimi məndən imtina elətdirərdi?

İnanmıram! Demokratlar belə olmurlar! Belə olmamalıdılar!

Hər halda Tanrı bizi kinli liderlərdən qorusun!

Elə bunu deyirdim səki, uzatdım bir az.

Vahid Qazi

Dərc olundu: qafqazinfo.az

Əmmaməli gələcək

emmamecilik

Əmmaməli gələcək

“Namizədlər” silsiləsindən 2-ci yazı

Feysbuk açılandan bəri dost-tanışın sayı da çoxalıb, çeşidi də. Amma bu yazıda feysbuköncəsi iman əhli dostlardan biri haqda danışmaq istəyirəm. Birinci yazıda deputatlığa namizəd arxadaşlardan bəhs eləmişdim. Bu dostum da namizəddir, amma bu, bir başqa cür namizədlikdir. Tələsməyin, deyəcəm. Oxumağa davam et

“Namizədlər” silsiləsindən I yazı

namized xanim dostlar

Çiçək qoxulu yuxu-parlament

“Namizədlər” silsiləsindən 1-ci yazı

İndiki parlament seçkisi əvvəlkilərdən gözəl xanım namizədlərin bolluğu ilə seçilir. Gör bir nə qədərdilər! Həm gözəldirlər, həm də cavan.

Uzağa getməyim, elə feysbuk dostlarım Tamilla Qulami, Nüşabə Sadıxlı, Aysel Əlizadə, Günel İbadova, İlhamiyyə Rza, Könül Quliyeva, Vəfa Gümşüdlü, Mehriban Zeynalova, Günel Səfərova, Yasəmən Qaraqoyunludan deyim.

Cəmi 100 il öncə teatr səhnəsinə bir qadın oyunçu çıxara bilməyən xalqın bu gün siyasət meydanında gör neçə xanımı var!

Bu yaxşı haldı. Eləsə, eləsə, bizi gözəllik xilas edəcək. Heyif deyilmi, gözəl xanımların qanunları ilə yaşayasan!

Kişilər söz sahibi olandan dünyanın xarabı çıxdı. Zorluqlar, pisliklər onlarla gəldi.

***

Xəyalıma yeni parlament gəlir. Zal min rəngli Qırxqız yaylasını xatırladır. Feysbuk dostlarım buranın ən qəşəng çiçəkləridi. Xoşum gəlir, oturub saatlarla canlı mənzərəyə – iclasa baxıram.

Bir az narahatlığım da var. Necə narahat olmayasan! Neçə qollu-budaqlı, köklü-köməcli “ağac”ı parlamentin “par”ı qurudub. Neçə yaraşıqlı sima oradan solub, bozarıb, qızarıb, nə qədər qəddü-qamət əzilib-büzülüb, əyilib çıxıb. İndi bu zərif “çiçəklər”i soldurmazmı onun havası?!

Gözümün qabağından uçub keçən nə idi belə?

Narahatlığım gecəni gün işığına çıxaran şam kimi əriyib getdi.

Sarı-qırmızımtıl kəpənəyin çiçəyə qonmasını görürəm. Qanadlarının şappıltısını müstəqillik aktına alqış yağdıran parlamentin çəpik səsi kimi eşidirəm.

Kəpənək qanadlarından qopan sərin meh üzümə əsir, məstedici çiçək qoxusuna bihuş oluram.

Sonra meh küləyə dönür, sonra da tufana…

Parlamentin qapı-pəncərəsi taybatay açılır. İllərlə içəriyə hopmuş kif qoxusu çölə sovrulur.

“Çiçəklər” yerlərindən boy verirlər. Qalxır, qalxır, qalxırlar. Bir-birinə sarılırlar, aşır-daşırlar. Açıq qapı-pəncərədən şəhərə axırlar.

Şəhərin küçə-xiyabanları gülə-çiçəyə bürünür. Hər yan gül qoxuyur. Xəzərin gözitirən sozsuzluğundan əsən Xəzri gül qoxusunu sinəsinə çəkir. Üfürüb bütün ölkəyə yayır.

Səhər adamlar ölkəni çiçək içində görürlər. Hava gül ətrindədi. Xət-xət qırışan üzlər, cığır alınlar gülür, açılır. Çuxura düşən gözlərə işıq gəlir. Ürəklər təzə sevgi yaşayan təki sevinclə çırpınır.

Çiçəklərə qonan kəpənəyin qanadından başlayan titrəyiş bütün ölkəni dəyişir. “Kəpənək effekti” bunamı deyirlər?!

Azərbaycan “çiçəklənən şanlı diyar” olur.

“Çiçək”lərin qanunları da ümid doludu ana duası kimi, yumşaqdı sevgili sığalı təki.

Hamı xoşbəxtdir!!!

***

Yuxudan saat zənginə oyandım. Qalxdım. Çay qoydum. Televizorun düyməsini basdım. Balkona çıxıb gərnəşdim. Quluncumu qırıb geri qayıtdım.

Çay süzüb oturdum. Gözüm çayın buğunda, qulağım televizorda.

“Müxalif elita çox amansız seyrəlmələrə məruz qalıb”. Yeni seçilmiş parlamentin ilk iclasında Zahid Oruc danışırdı.

Çayın buğu doğulmadan ölən arzular kimiydi, buğlanmağa macal tapmadan itib yox olurdu…

Vahid Qazi

Oktyabr, 2015

Ədəbiyyatı dünya hadisəsinə çevirən xalqın kitab mədəniyyəti

Göteborg_BookFair-1280x670

Ədəbiyyatı dünya hadisəsinə çevirən xalqın kitab mədəniyyəti

Neçə ildi uşaqlarda kitab oxumağa vərdiş yaratmaq üçün çıxarmadığım oyun qalmayıb. Tək kitab oxutmaqla kifayətlənmirəm, oxuduqları haqda yazmalarını da istəyirəm. İT dövrünün uşaqları üçün qəddar atayam, bilirəm. Olsun, qoy məni elə qəddar bilsinlər!

Bir dəfə ərinmədim, Seymur Baycanın “Oxumaq mədəniyyəti” adlı yazısını onlara özüm oxudum, hərdən haşiyə çıxaraq, Seymurun arqumentlərini xüsusi vurğulayaraq oxudum. Bitirəndə yazıdan sitat gətirib soruşdum ki, indi “o boyda Amerikanın prezidenti Barak Obama oxumağa vaxt tapır”, siz tapmayacaqsınız?

Qarabağlılar and içən olur. Kitaba and olsun ki, uşaqlara “mədəniliyin yolu kitablardan keçir” deyəndə Andre Moruanın “Mədəni olmağın tək yolu var – mütaliə” fikrindən xəbərim yox idi. Bu yazını qaralayanda internetdə rastladım.

Uşaqları inandırmışam ki, yad ölkəyə uyğunlaşmaq üçün “qəriblik kompleksi”ndən yaxa qurtarmağın kəsə yollarından biri də elə kitabdır.

Axmaq adamların mühitində olmaqdansa kitabla tənhalığa çəkilməyin üstünlüyünü isə sonra deyəcəm, hələ uşaqdılar.

Fikrim getdi uşaqlara, əslində sentyabrın sonlarında Yöteborqda keçirilən Beynəlxalq Kitab Sərgi-Yarmarkasından yazıram.

Kitabların insan üçün əhəmiyyəti haqda uzun danışmayacam, bunu hər kəs bilir. Nobel mükafatı ilə ədəbiyyatı dünya hadisəsinə çevirməyi bacaran isveçlilərin timsalında bir xalqın ədalətə, bərabərliyə, hüquqa və haqqa söykənən, bütün dünyaya örnək olası bir dövlət qura bilməsində kitab oxumaq vərdişi və mədəniyyətinin rolunundan söz açmaq istəyirəm. Oxumağa davam et

“ Mən… əzilənlər arasında olmaq istəyirəm. Həyat oradan daha aydın görsənir.”

fred asif

Milli qəhrəman Fred Asifdən 23 il əvvəl aldığım bu müsahibəni kompüterin illərlə açılmayan qovluqlarında eşələnəndə gözüm biqəfil aldı. Kompüter təzə-təzə çıxan vaxtlar yazmağı öyrənəndə bəzi köhnə qəzet yazılarımı yığıb yaddaşa verirdim ki, qalsın. Bundan əvvəl “Zirzəmidə gecələyən şəhər” yazısını da beləcə təsadüfən tapmışdım.

Oxumağa davam et

“İslamda tolerantlıq varmı?” sualı İsveçdə

Mona Walter

Avropada yeni bir kabus dolaşmaqdadır!

Sentyabrın 27-də İsveç millətçilərinin “İslamda tolerantlıq varmı?” adlı bir tədbirinə getdim. Mövzu təzə deyil, çox düşmüşəm bu söhbətə. Mövzudan daha çox məni İsveç kimi tolerant bir ölkənin son illər durmadan artan reytinqləri hesabına ictimai rəy sorğularında ölkənin birinci partiyasına çevrilmiş millətçi İsveç Demokratları Partiyasının məsələyə baxışı maraqlandırırdı.

Partiyanın yerli şöbəsi məruzəçi kimi islam üzrə ekspert Bertil Malmberq və xristianlığı qəbul etmiş keçmiş müsəlman Mona Valter adlı xanımı dəvət eləmişdi.

Birinci hissədə çıxış edən Malmberq “Quran”, şəriət, sünnə və hədislərdən nümunə gətirərək tədbirin adına çıxarılan suala “Yox!” cavabını əsaslandırmağa çalışırdı.

İkinci hissədə çıxış edən Valter isə özünü vətəndaş müharibəsi nəticəsində sekulyar sosialist diktatura rejimindən islamlaşaraq bir başqa diktaturaya çevrilən Somalidən qaçmış ailənin qızı kimi təqdim elədi. “Ailəmin qoyduğu dini qadağalarla İsveç həyatının azad reallıqları məni islam dinini dərindən öyrənməyə sövq elədi”.

Onlar çox şey dedilər, burada sadalamağın mənası yoxdur. “Özünü dünyəvi dövlət kimi göstərməyə çalışan Türkiyədə son yüz ildə bir kilsə belə tikilməyib. Sizsə turist kimi gedib oranın büdcəsinə xeyir verirsiniz” kimi avantürist fikirlərlə yanaşı kifayət qədər məntiqli görünən fikirləri arqumentləşdirməyi də bacarırdılar.

Qulağım çıxışçılarda olsa da, gözüm zaldakı adamlarda idi. Onların reaksiyasını müşahidə edir, suallarını tam anlamağa çalışırdım. Gəldiyim qənaət budur ki, Avropaya gələn qaçqın axını özüylə islam qorxusu da gətirir.

Saumel Hantinqtonun “Sivilizasiyaların toqquşması və dünya nizamının yenidən qurulması” tarixi-fəlsəfi traktatında irəli sürdüyü tezislər heç iyirmi il keçməmiş reallığa çevrilməkdədir.

Düzdür, bu gün İsveçin hakim Sosial Demokrat Partiyası və hökuməti qaçqınlara daha çox yardım etməyin yollarını arayır, “Bütün İsveç birlikdə” adlı ümummilli yardım paketiylə çıxış edir. Amma əksər Avropa liderləri multikulturallığı Avropanın zənginliyi deyil, problemi kimi görürlər. Hətta təbil çalırlar!

Tədbir iştirakçılarını düşündürən əsas suallar bunlar idi: Avropa mədəniyyətinə inteqrasiya oluna bilməyən və istəməyən mədəniyyət konflikt ocağına çevrilməzmi? Özləri ilə bərabər şəriət qaydalarını da gətirən və o qaydaları Avropada da tətbiq eləmək istəyən islami kəsim niyə şəriət qaydaları ilə idarə olunan ölkələrə yox, buna tamamən zidd olan cəmiyyətlərə üz tutur? Niyə 57 islam dövləti müsəlman qaçqınlarına sahib çıxmır və s.

Bu suallar tək zala rekord sayda adam topladıqlarını deyən İsveç millətçilərini deyil, bütün Avropanı düşündürən və QORXUDAN suallardır!

Yazımın canı odur ki, Avropada yenə bir kabus dolaşmaqdadır! Və bu kabus əvvəlkindən heç də az olmayan qorxulu fəsadlar vəd edir!

Vahid Qazi

P.S. Tədbirdən çəkdiyim fotolar aşağıdadır.

2341

Dərc olundu: Novator.az