“Nizami farsca yazıb, onda milli şairimiz deyil? “

mkm 1

Vahid Qazi: “Qısa siyahı”dakı əsərlərin heç birini oxumamışam”

Modern.az MKM-in “onluğ”unda yer almış son  müəllifi təqdim edir. Budəfəki müsahib “Çamayra. Kuba dəftəri” əsəri ilə “qısa siyahı”ya düşən Vahid Qazidir.

– MKM-də üçlüyə düşmək şanslarınız nə qədərdir? Hansı yazarları qalib adına daha real namizəd hesab edirsiz?

– Öz fikrim bir yana, xeyli sayda ciddi ədəbiyyat adamının rəyi kitabımın bu müsabiqədə babat bir yer tuta biləcəyinə məndə inam yaradıb. Namizədlər arasında şəxsən tanıdıqlarım var. Təəssüf ki, heç birinin əsərini oxuya bilməmişəm. Ona görə də bir söz deyə bilmərəm.

– Ekspertlərin tərtib etdiyi siyahı sizi qane edir?

– Ekspertlər ölkənin ciddi ədəbiyyat biliciləridirlər. Müasir təfəkkürə malikdirlər. Müsabiqədən kənarda qaldıqları üçün etiraz edənlərə verdikləri cavablar ekspertlərin yüksək səviyyəsini bir daha ortalığa qoydu. Onlar mənim kitabımı seçməsəydilər, belə barələrində fikrim dəyişməzdi. Onlara etimadım olduğundan siyahılarına da etibar edirəm.

– Qarşısında “milli” sözü olan müsabiqədə rus dilli əsərlərin iştirakına necə baxırsız?

– “Milli” sözünü çoxumuz səhv anlayırıq. Elə bilirik ki, bu, yalnız Azərbaycanın türk dili arealı çərçivəsində olanlardır. Bəs burada yaşayıb başqa dildə danışanlar, yazanlar Azərbaycanın milli arealından xaricdədirlər? Nizami farsca yazıb, onda milli şairimiz deyil? Fikrimcə, müsabiqənin adı Milli Kitab Müsabiqəsidirsə, burda janrından asılı olmadan Azərbaycana aidiyyatı olan hər bir kitab iştirak edə və bu müsabiqəyə ölkədə yaşayan hər bir xalqın dilində kitab təqdim oluna bilər. Əks təqdirdə ya müsabiqənin adı dəyişilməlidir, ya da başqa yönlü müsabiqələr keçirilməlidir. Məsələn, Milli Roman Müsabiqəsi, yaxud Azərbaycandilli Kitab Müsabiqəsi və s.

– Sizcə, MKM-ə kitabın yox, elektron versiyaların təqdim olunması müsabiqənin ciddiliyinə zərər vurmur ki?

– Bəlkə əsər hələ nəşr olunmayıb, əlyazma şəklindədir. Fikrimcə, bunun elə bir fərqi yoxdur.

– Müsabiqənin qaydalarında nəyi dəyişmək istərdiz?

– Bilmirəm nəyi dəyişmək yaxşı olardı, amma istərdim ki, bizdə bir millət olaraq, seçki mədəniyyəti formalaşsın. Seçki qaydalarını, seçim mexanizmini bilə-bilə, seçən adamları tanıya-tanıya iştirak edib sonra dəbbələmək ümumi inamsızlıq yaradır. Bu hal siyasi statuslu seçkilərdən tutmuş ədəbiyyat müsabiqələrinədək hamısına aiddir.

Hər yazı müəllifi üçün bala anasına əziz olan qədər doğmadır. Heç balasını çirkin bilən ana görmüsünüzmü? Hər yazıçıya da yazdığı əsər bala kimi göyçək görünür. Amma əsl qiyməti ekspertlər verir. Odur ki, ekspertlərə inanıb əsər təqdim edilirsə, onların rəyinə də hörmət olunmalıdır.

Elmin Nuri

 11.04.13

Azad Fikir Universitetinə hücum

AFU

Azad Fikir Universitetinə hücum

“Azad Fikir Universiteti” Azərbaycanın vətəndaş cəmiyyəti tarixində demokratiya adına həyata keçirilən ən uğurlu layihələrdəndir. Bunu 17 il ölkədə demokratiya layihələri gerçəkləşdirmiş biri kimi tam məsuliyyətiylə deyirəm. Özümüzü “Dəli Kür”dəki “rus Əhməd” bilib şəhər, kənd deməyib işləyəndə, illər sonra işimizin faydasını görməyib ümidsizliyə qapılanda bu uşaqlar çıxdı meydana. Daha savadlı, daha gözüaçıq, daha inamlı. Bu gün bu gənclikdi Azərbaycanın sabaha inamı, ümidi. Onlardı cəmiyyətin tək yaşam nişanəsi qalan titrək nəbz vuruşu. Onlara hücum o son yaşam nişanəsi – qəlb döyüntüsünü susdurmaqdı! Buna biganə qalmaq da ən böyük nadanlıqdı!

10.04.13

Oyundankənar mətbuat

offside

Oyundankənar mətbuat

Jurnalistika fakültəsində Nəriman Zeynalovun dərsi bizə ona görə maraqlı gəlirdi ki, nəzəri yox, praktiki məsələlərdən, real hadisələrdən danışırdı, özü də şövqlə. “Sovet kəndi” adlı bir qəzet redaktorunun söhbətlərini yalnız kənd qoxusu burnundan getməyən əyalət uşaqları yox, fransız ətirli şəhər qızları da maraqla dinləyirdilər.

Bir dəfə söhbət jurnalistin cəmiyyətdə hansı mövqe tutmasından düşəndə Nəriman müəllim qrupa belə bir sual verdi: “Jurnalist cəmiyyətdə futbolçunun meydandakı hansı mövqeyini tutmalıdır?” Növbəti dərsə qədər müzakirə edib cavab haqda düşünməyimizi istədi. Sual qrupda maraqlı müzakirəyə səbəb oldu. “Qapıçı”, “müdafiəçi”, “yarımmüdafiəçi”, “hücumçu” deyənlər bir yana, “hakim”, “tamaşaçı” söyləyən də, hətta “qapı dirəyi” deyib dilxoşluq eləyən də tapıldı.

Rəhmətlik bu sualı verəndə hələ sovet illəriydi, jurnalistika söz azadlığının keşməkeşli yollarına çıxmamışdı, təqib-həbs, alınıb-satılma, reket-şantaj, qarayaxma-mədhiyyə sınağına çəkilməmişdi. Bu o vaxtlar idi ki, adamlar sonuncu səhifəsindən (manşetlik yazılar burda dərc olunurdu) oxumağa başladıqları qəzet üçün köşk qarşısında növbəyə düzülürdülər.

Sonra jurnalistikanın da mahiyyəti dəyişdi. Cəmiyyət kimi jurnalistika da qruplara bölündü, qütblərə parçalandı.

“Mətbuat dövrünü əks etdirən aynadır”. Bunu da müəllimlərdən biri demişdi, səhv etmirəmsə, Nəsir İmanquluyev idi. O vaxt xoşuma gəldiyindən yaddaşımda ilişib qalıb. Amma illər sonra Axundov kitabxanasında “kommunizm quruculuğundan” yazan qəzetləri vərəqləyəndə bu fikrin yarımçıq olduğunu gördüm.

Bəzi dönəmlərdə mətbuat dövrünün həqiqətləri üstünə örtük yerinə sərilmiş qəzetə bənzəyir. “Hər həqiqət demək üçün deyil, bütün həqiqətlər deyilsə, dünya çılpaq qalar”. Uzun illər öncə gündəliyimə qeyd elədiyim bu fikri indiki kontekstdə mətbuata aid eləmək istəməzdim. Mətbuat bütün həqiqətlərə açıq olmalıdır.

Məni günümüzdə mətbuatın mövcud xarakteri və formalaşmasında müstəsna rol oynadığı yeni oxucu (adam) tipi maraqlandırır. Bu düşüncələrlə əlləşdiyim yerdə Mikael Hanekenin jurnalistikaya dəxli olmayan “Ağ lent” filmi, orada cərəyan edən hadisələrin yadıma düşməsi qəribəydi. Amma filmin jurnalistikaya dəxli olmasa da onun hədəfinə, yəni insana, özü də sosial varlıq kimi formalaşmaqda olan insana birbaşa aidiyyəti var. Mühit yeni yaranan nəsli – bir kəndin yeniyetmələrini qatilə çevirir. Film “qətllər törədən uşaqların simasında gələcəkdə faşistə çevrilən əsgərlərə işarə vurur, insan təbiətindəki zorakılığı tədqiq edir” (Sevda Sultanova), onun yaranma səbəblərinə işıq tutur. Oxumağa davam et

Janrsız söz

MKM

Vahid Qazidən Aznews.az-ın köşə yazısına cavab

28.03.13

Bu gün “Azadlıq Radiosu”nda Milli Kitab Müsabiqəsiylə (MKM) bağlı debat olacaq. Bu debatdan öncə Aznews.az-da Əziz Rzazadənin “MKM-in inkviziyası kitabımı tonqalda yandırdı” adlı köşə yazısında müsabiqəyə bəzi iradlarını bildirib.

Yazıda adı hallanan, MKM-in “onluğu”nda təmsil olunan “Camayra. Kuba dəftəri” kitabının müəllifi Vahid Qazi fikirlərini bölüşüb: “Əziz Rzazadə ilk “onluğ”a düşən mənim “Çamayra. Kuba dəftəri” kitabıma etirazını bildirib. Onun və bəzi başqa dostların fikirləri budur ki, bu kitabda yazılanlar publisistikadır və bədii əsər hesab etmək olmaz. Bir-iki kəlmə müsabiqə və bu fikirlər haqda söz demək istəyirəm: Əvvəla bildirim ki, mən yazıçı adına bir an belə iddia etmərəm, qəbahətim olar, çünki bu sözün mənasını, məsuliyyətini yaxşı bilirəm. Bir də onu bilirəm ki, bu müsabiqənin adı Milli Kitab Müsabiqəsidir və kitabımı ədəbiyyat sahəsində professionallığına şübhə etmədiyim ekspertlər seçiblər, demək kitab müsabiqənin şərtlərinə uyğun olub. Ekspertlər də, kitabımı müsabiqəyə təqdim edən naşirim, “MHS-Poliqraf” nəşriyyatının direktoru Vasif Qurbanzade də sağ olsunlar.

Əziz bəy kitaba ön söz yazmış Rüstəm İbrahimbəyovdan sitat gətirir. Mənim üçün Əziz bəyin fikirləriylə yanaşı Azərbaycan ədəbiyyatının patriarxlarından olan Rüstəm müəllimin də yazdıqları çox dəyərlidir. O, kitabı bədii əsər hesab edərək belə yazır: “Vahid Qazinin Kuba dəftərini oxuyarkən mən, müəllifin Azadlıq adasında başına gələnləri təsvir edə-edə, real insanlardan, onların ölkədəki ümumi siyasi ab-hava ilə bağlı həyatları və problemlərindən danışa-danışa çox güclü bədii təhkiyədən istifadə etdiyini və bu bədii təhkiyənin onun özünü hekayətin baş qəhrəmanına çevirdiyini görüb sevindim. Elə buna görədir ki, yazıçının hiss və fikirlər dünyasına qərq olan oxucu onun füsunkar Çamayranın intim xidmət təklifindən imtinasını öz əxlaqi qələbəsi sayır. Nümunə kimi bir çox digər emosional epizodları da misal çəkmək olar. Amma məncə, ən əsas məsələ, ümumilikdə bütün əsərin gözəl bədii nəsr nümunəsi olmasıdır.”

Daha sonra V. Qazi qeyd edir: “Təsəvvür edin, mən heç Kubada olmamışam və orada yazılanlar bir təxəyyül məhsuludur. Müəllif isə əsərin qəhrəmanını birinci şəxsin təkində dilləndirir, yəni özünü əsərin qəhrəmanı yerinə qoyur. Onda necə, bu bədii əsər olurmu?

Mənim üçün əsas janr deyil, sözdür! Onu hansı qəlibdə təqdim eləmək isə axırıncı məsələdir”.

Bahar Rüstəmli
Aznews.az

Notebook about Cuba

Camayra rus

Notebook about Cuba

I’ve always felt an admiration for the ability of talented publicists to recall real life facts to support their stories. In my case, I always use a fictional “doping” in my literary works. It kind of feels like a high jumping race, in order to overcome a terrestrial gravitation one athlete relies on the strength of his feet, while the other one uses performance enhancers.

When I read Vahid Gazi’s notebook about Cuba, I couldn’t help but feel the same sense of admiration towards him, not only does he describe his adventures in the island of freedom, but he also talks about the real people, their lives and their problems regarding the general political oppressiveness in the country. He speaks of it with such a strong literary ability that he himself becomes a hero of this narrative. Therefore, readers can easily replicate the author’s thoughts and feelings, for instance, when the author refuses the sexual service of breathtaking woman called Chamayra they consider it as their own ethic victory. This is not the only one; many similar emotional episodes can be used as an example. But I’m not going to go into details, because the main thing is, that this book is the wonderful model of literary prose.

Even though Azerbaijan gained its independence twenty years ago it’s so called democratic government has it’s own non-democratic ways of controlling country. it is very interesting that in spite of the anti-democratic ways of the government , the younger generation openly expresses their opposition to the any forms of monarchy. My generation, on the other hand, the generation of sixties that grew up in a country similar to Cuba, takes it easy when hearing about people’s limitation of freedom in any corner of the world.

The social-political convictions of the author of “Chamayra” come to the surface in every sentence; his belief is so genuine that you believe in it unquestionably. It is quite possible when you turn into the participant of the events in the book, for it happened to me. And an ultimate consequence.

The notebook about Cuba is extremely rich with interesting facts. Even though, I have been in Cuba and I have read a lot about this country, I also learned many new things about Cuba from Vahid Gazi’s book. It’s really pleasant to see that publicists in our country are able to create the best samples in their field. Vahid Gazi’s notebook about Cuba is a prominent example for it.

Rustam Ibragimbekov, cinematographer

ЕЛЕНА

Ingrid Bergman Ingrid Bergman

Елена

Из цикла «Следы памяти»

Вахид Гази

В прошлое воскресенье меня разбудила игра на пианино. Новое произведение, которое разучивала моя дочь после экзамена, я узнал с первых же нот. Поначалу я не мог припомнить где слышал эту композицию, но в том, что музыка мне знакома и близка никаких сомнений не было. Я обрадовался, словно спустя много лет встретил нечаянно родного человека.

Я не стал заходить в другую комнату, чтобы не прерывать игру, но затаив дыхание слушал у приоткрытой двери. В то утро дочь осветила мои щемящие воспоминания…

***

Когда в снежную морозную декабрьскую ночь 1995-го года известная правозащитница из Украины Наталья Белитцер встретила меня прямо в аэропорту и по пути познакомила с программой визита, ей и в голову не могло прийти, что событием, запечатлевшим Киев в самых сокровенных уголках моей памяти, окажется не какое-либо из мероприятий в озвучанном ею перечне, а неотмеченная в дневнике встреча.

Когда мы доехали до снятой квартиры в одном из старинных зданий в самом центре Киева, ресницы моих глаз, истосковавшихся по сну, висели как ивовые ветки. Я забрался в постель, думая, что засну в мгновении ока, но по мере того, как доносящиеся из соседней комнаты два женских голоса слово за словом втекали в мой слух, сонный мрак рассеивался, разглаживались морщины в мозгу, а следом раскрывались веки.

О том, что в соседней комнате жизнь бьет ключом говорил свет, просочившийся внутрь через ту часть двери, которую отделяло от пола всего несколько сантиметров, и ласковый женский голос, доносящийся из той же комнаты. Мягкий свет и подрагивающий голос походили на утренний шепот ночи, влюбленной в восходящее солнце.

В первую ночь на новом месте я всегда сплю плохо, вот и снова не спалось. К тому же полная интереса жизнь по ту сторону двери тоже делала свое дело, вонзившись кинжалом в грудь ночного сна.

*** Oxumağa davam et

Şeyximizin bəyənmədiyi azan sədası dünyanı dolaşır

Hafiz Sədrzadə

Ağdam və Şuşa məscidlərində 1988 – 1993 illərdə oxunmuş azan

Şeyximizin bəyənmədiyi azan sədası dünyanı dolaşır

Türkiyənin ATV kanalında yayımlanan “Karabağ’da okunan son ezan” süjetinə Rey Kərimoğlunun Facebook səhifəsində baxdım. Süjetdə Xocalı qətliamı günündə bu azanın 30-dan artıq ölkədə səsləndiriləcəyindən danışılırdı. “Nəhayət”, deyib sevindim. Amma Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi nümayəndəsinin sözlərindən anladım ki, azan haqda komitədə dəqiq məlumat yoxdur. Bunu kimin oxuduğunu bilmirlər, təsadüf nəticəsində ortaya çıxdığını deyirlər. Yanlış fikirlər yayılmasın deyə ətraflı izahata ehtiyac duydum. Oxumağa davam et

Daş yuxumdakı Mirzə Fətəli

Mirze Feteli Axundov

Daş yuxumdakı Mirzə Fətəli

Əkrəm Əylisliyə

Dünən gecə Mirzə Fətəli Axundov yuxuma girmişdi.  Söhbət fırlanıb “Daş yuxular”ın üstünə gəldi. Gördüm əsəri oxuyub. Hər şeydən halıdı. Dedi ki, Əkrəm barıtı çox eləyib, lap mənim Qulaməlim kimi. Amma bir tərəfdən də baxanda, onsuz iş keçmir, barıtı çox qoymayanda inqilab da olmur; nə cəmiyyətdə, nə də zehniyyətdə. Barıt qoymaqda Əkrəm bizdən də qabağa gedib, bu, yaxşı haldır. Demək, söz yazanlarımız bu illərdə ərzində yerində saymayıblar. Bu qara-qışqırığa (siz indi ona kampaniya deyirsiniz) çox da aludə olmasın. Elə meyitimi yerdə qoyan həmin camaatdır, heç dəyişməyib. Məni basdıqmağa gəlmədilər, sonra heykəlimi qoydular. Göstərişpərəst camaatımız bu gün kitab yandırdığı kimi, sabah da bir başqa göstərişlə onu gül-çiçəyə tutar. Sözlərimi Əkrəmə çatdır, de ki, Mirzə Fətəli belə dedi.

İndi mən uzaqdayam! Əlim çatmır! Bakıdakı dostlardan xahiş edirəm, mənim daşdan ağır yuxumu Əkrəm Əylisliyə danışsınlar. Həm də mənim adımdan onu desinlər ki, Mirzə Fətəlinin fikirlərinə mən də şərikəm, bircə əlavəm odur ki, kitabındakı o bir xeyli haqsızlığa gərək yol verməyəydi.

Vahid Qazi

Karlskrona, İsveç.

16 fevral, 2013

P.S. Oyananda İsveç PEN klubuna zəng edib yuxumu danışdım. Gözləyirəm görüm bir səs çıxacaqmı – yuxumu yoza biləcəklərmi?

Sevgi düsturu

m-ibra`himov

 Sevgi düsturu

Mübariz İbrahimova

Qarabağın işğaldan qurtulması üçün hərbçilərin, siyasətçilərin, iqtisadçıların, hər kəsin öz düsturu ola bilər. Mənimsə əminliyim ondadı ki, Qarabağa zəfər yolumuz onu dəli bir eşqlə sevməkdən keçir.

Qarabağı sevməyi heç kimə qadağan edə bilməzsən, erməniyə də. Bu gün o, iki aşiqi olan gözəl kimidi.

Bu “aşiq-məşuq” davasında sevgisi daha çox olan udacaq!

Qarabağ onu daha çox sevənin olacaq!… Oxumağa davam et

“Aydan baxsan Yer də vətəndi”

imaret fan klubunda

“Aydan baxsan Yer də vətəndi”

 Vahid Qazi:İki cür darıxmaq var: biri zamanı saatla,  günlə ölçənlərin darıxmağıdı, o biri də illə, əsrlə ölçənlərin”.

Vahid müəllim, yazdığınız kitablar hər kəsin marağına səbəb olub. Bu kitabların davamı olacaqmı?

Heç vaxt qarşıma kitab yazmaq məqsədi qoymamışam. Yazdıqlarımın sonradan kitaba çevrilməsi isə başqa söhbətdi. Bu baxımdan indi yazdıqlarım da nə vaxtsa kitab ola bilər, sağlıq olsun… Oxumağa davam et