Ayaz Salayevlə müsahibə

  

“Bizdə bu gün şəhvani hisslər üstünlük təşkil edir

Ayaz Salayev: “Hakimiyyət strukturları qarşısında kinonun

problemlərini qaldırmaq dəlinin yadına daş salmaq kimi bir şeydir”

Kinoşünas Ayaz Salayevlə “III Sektor”un redaksiyasında görüşdük. Jurnalın baş redaktoru Vahid Qazi, redaktor Hikmət Sabiroğlu və müsahibəni qələmə alan bəndənizin iştirak etdiyi söhbətdə söz-sözü çəkdi – ölkənin və dünyanın ictimai-siyasi havasına da toxunduq, hələ də keçid dövrünün acısını yaşayan Azərbaycanın ziyalısını düşündürən mənəvi problemlərə də nəzər yetirdik, kinomuzun dərd-sərindən də danışdıq.

Elə bilirdik ki, bolşevik ideologiyası ilə çox tez üzülüşmək mümkündür…

H.S.: İki il əvvəl böyuk alimimiz Azad Mirzəcanzadə «Zerkalo» qəzetinin «Azərbaycan hara gedir» sualına cavabında ölkəni sərt bir yoxuşda təntiyib geriyə yuvarlanan sınıq-salxaq maşına bənzətmişdi. Siz nə deyərdiniz: Azərbaycan hara gedir?

A.S.: Bəlkə də sizə qəribə görünəcək, amma mən belə nəticəyə gəlmişəm ki, Azərbaycan heç bir məntiqə tabe olmayan ölkədir. Burda adi məntiqə əsaslanmaq həmişə yanlış nəticə verir. Bu baxımdan Azərbaycanın gələcəyi barədə yalnız bir şeyi dəqiq demək olar: o, tamamilə başqa, bizim gözləmədiyimiz kimi olacaq. Mən özüm ölkənin gələcəyi barədə fikrimi gündə bir neçə dəfə dəyişirəm. Məsələn, çox pessimist olanda nikbinlik doğuran bəzi əlamətləri görürəm.

Ölkəmizin gələcəyi ilə bağlı bir ağrılı məqamı qeyd etmək istərdim: bu gün Azərbaycanın az qala bütün sağlam qüvvələri xarici şirkətlərdə işləyir. Təbii, bu, 1930-cu illərdəki kimi Sibir düşərgələrində çürüməkdən yaxşıdır, amma hər halda bütün sağlam qüvvələr ictimai həyatdan kənarda qalır. Oxumağa davam et

Norveç səfiri Steynar Gillə müsahibə

steinar gil (3)

Steinar Gil: “If you serve to non-democratic regime, any time could be appear problems connected with your morality, conscience”.

“Əgər sən qeyri-demokratik bir rejimə qulluq edirsənsə,  istənilən vaxt mənəviyyatınla, vicdanınla bağlı problemlər yarana bilər”

 Norveçin Azərbaycandakı səfiri Steynar Gil 1943-cü ildə Osloda müəllim ailəsində doğulub və ilk təhsilini burada alıb. Oslo Universitetində rus dilini öyrənib. Universitetdə rus dili və rus ədəbiyyatından dərs deyib. Bir müddət Sankt-Peterburqda təcrübə mübadiləsi keçib. Sonra Xarici İşlər Nazirliyində işə qəbul olunub və artıq 20 ildir bu sistemdə çalışır. 1988-1990-cı illərdə Polşada, sonrakı iki ili SSRİ və Rusiyada işləyib. 1996-1999-cu illərdə Rusiyada Norveç səfirinin müavini olub. 2002-ci ilin yanvarından Norveçin Azərbaycandakı səfiridir. Evlidir. İki övladı var.

Onun ötən il Azərbaycanda keçirilən prezident seçkilərindən sonra tutduğu mövqeyi ölkə mətbuatı sensasiya adlandırsa da, özü bunu adi hal – vicdanın diktəsi hesab edir. Steynar Gil həmin günlər baş vermiş zorakılıq hadisələrində bizim əksər ziyalılarımızdan fərqli olaraq, döyülmüş və məğlub edilmişlərin yanında durmaq qərarına gəldi. Buna görə onu qınayanlar, hətta təhqir edənlər də tapıldı. Bütün bu qınaqlara, təhqirlərə baxmayaraq, Steynar Gilin xalqımıza olan münasibəti birmənalıdır: “demokratiyaya layiq xalq”.

Bu müsahibədə mən özüm keçən il Azərbaycanda keçirilən prezident seçkisi mövzusuna qəsdən toxunmadım. Onsuz da bu mövzu haqda çox söz deyilib, çox fikir səslənib, müxtəlif mövqelər ortaya qoyulub. Elə müsahibimizin də bu məsələylə bağlı tutduğu mövqe hamıya məlumdur. Odur ki, Norveç səfiriylə bu müsahibəmdə onun bizi maraqlandıran digər məsələlərlə bağlı fikirlərini öyrənməyə çalışmışam.

– Cənab səfir, hansı mühitdə böyümüsünüz; ailə, adamlar, cəmiyyət baxımından deyirəm…
– Valideynlərimin hər ikisi məktəbdə müəllim işləyib. Hamı kimi adi həyat yaşamışam, sadə ziyalı ailəsində böyümüşəm. Oxumağa davam et

Keçmiş gürcü dissidentlə söhbət

Levan Berdzenişvili: “Gürcü inqilabı demokratiyanın ikinci dalğasıdırmı?”

Keçmiş sovet dissidenti, hazırda Gürcüstan Milli Kitabxanasının direktoru, Tbilisi Universitetinin dosenti və nəhayət, yeni seçilmiş parlamentin üzvü Levan Berdzenişvilini çoxdan tanıyıram. Onun sədri olduğu Beynəlxalq Vətəndaş İnkişafı Mərkəzi Plüralizm Mərkəzləri Şəbəkəsində Gürcüstanı təmsil edir və biz uzun illərdir bu şəbəkənin toplantılarında görüşürük. O, latın dilində danışan azsaylı gürcü intellektuallarındandır. Atası sovet dövründə Abxaziyanın prokuroru işləyib. Özü isə qardaşı Davidlə birgə 80-ci illərin əvvəlində siyasi baxışları və dissident fəaliyyətinə görə Mordvaya, həbs düşərgəsinə sürgün edilib. Onlar həbsdən sonra da siyasi fəaliyyətlərini davam etdiriblər. David 1991-ci ildə parlament üzvü kimi Gürcüstanın müstəqillik aktına imza atıb. Prezident Eduard Şevardnadzenin hakimiyyəti illərində hər iki qardaş müxalifətdə olub. Son parlament seckilərində qardaşlar Saakaşvilinin rəhbərlik etdiyi blokun tərkibində deputat seciliblər.

Levanla son dəfə bu ilin fevralında Cənubi Afrika Respublikasının Durban şəhərində kecirilən Demokratiya uğrunda Ümumdünya Hərəkatının 3-cü Assambleyasında görüşdük. Ölkələrimizdəki son hadisələr, bizdəki prezident seçkisi və ondan sonrakı siyasi durum, Gürcüstanda baş vermiş tarixi “məxməri inqilab” barəsində “III Sektor” jurnalı üçün danışmasını xahiş etdim. Onun gürcü inqilabı barədə söylədiyi bir cox fikirlər mənim üçün də yeni idi. Odur ki, başlığa çıxarılan yeganə sualı verdim və onun dediklərini diktafona yazdım. 

V.Qazi Oxumağa davam et

Bolqarıstanın keçmiş baş naziri Filip Dimitrovla müsahibə

 

Filip Dimitrov: “Bolqaristan varli və xoşbəxt qərb ölkələri ailəsinin, hələ ki, ən kasib və bədbəxt nümayəndələrindəndir”

Bolqarıstanın keçmiş baş naziri Filip Dimitrovla bu müsahibə fevral ayında Cənubi Afrika Respublikasının Durban şəhərində keçirilən Demokratiya uğrunda Ümumdünya Hərəkatının 3-cü Assambleyasıída götürülüb. Keçmiş sosialist məkanının ən önəmli dövlətlərindən birinin demokratiya uğrunda mübarizədə əldə etdiyi nailiyyətlərin mexanizmi, uğursuzluq səbəbləri müasir Azərbaycan cəmiyyətinin durumu fonunda xeyli aktual səslənir. Oxumağa davam et

Ramiz Rövşən: “Fərdi azadlıq olmayan yerdə milli azadlıq da ola bilməz”

Ramiz Rövşən: “Fərdi azadlıq olmayan yerdə milli azadlıq da ola bilməz”

Şair Ramiz Rövşənlə söhbətimiz tək şəxsiyyət azadlığı məsələlərilə deyil, həm də vətəndaşlıq problemlərilə bağlıdır. O, bizim verdiyimiz bir çox başqa suallara isə özünün “Azərbaycansayağı hannibalizm və ya hakimiyyət süfrəsi” essesi ilə cavab verdi.

Sual: Səhv etmirəmsə, əsərləriniz 60-cı illərin ortalarından nəşr olunur. Onların arasında kommunizmi tərənnüm edən bir şer və ya misraya rast gəlmirik. Bəlkə çap olunmayanlar arasında belələri var?

R.Rövşən: Əvvəla onu deyim ki, mənim ilk şerlərim hələ orta məktəbdə oxuyanda, təxminən 50-ci illərin sonları çap olunub. Yazdığım ilk şerin tarixçəsi də bir az qəribədi: müəllimə ana dilindən evdə 10 müxtəlif ismə aid cümlə yazmağı tapşırmışdı. Həmin isimlərə yazdığım o cümlələr özümdən xəbərsiz qafiyələnmişdi və nəsə şerə oxşar bir şey alınmışdı. O şeri müəlliməyə göstərdim, çox bəyəndi. Sonra “Pioner” qəzetinə göndərdi və mənim ilk şerim belə çap olundu. Əgər o 10 ismin arasında “kommunist” və ya “Lenin” sözü olsaydı mən onu da şerdə işlədəcəkdim. Xoşbəxtlikdən, bu məsələdə tale məni görünür lap əvvəldən qoruyub. Mən partiyaya, Leninə şer yazanları ittiham etmirəm. Çünki o vaxt ideologiya o cür idi. Amma hər şeyi dövrün adına bağlamaq da düz deyil. Lenindən, partiyadan yazmağa o vaxt heç kəsi məcbur etməyiblər. Bir də ki, bütün dövrlərdə yazıçının, şairin elə bir haqqı var ki, bunu onun əlindən almaq mümkün deyil: bu, yazmamaq haqqıdır. Əgər yalan yazmaq lazımdısa, yazma! Oxumağa davam et